Test ARAT (Action Research Arm Test), ang. Action Research Arm Test (ARAT) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test ARAT (Action Research Arm Test)?
Action Research Arm Test (ARAT) ocenia funkcję kończyny górnej na poziomie aktywności, czyli zdolność chwytania, przenoszenia i odkładania przedmiotów o różnej wielkości, ciężarze i kształcie. Test obejmuje 19 zadań w czterech podskalach: chwytanie przedmiotów (grasp, 6 zadań), chwyt i manipulacja (grip, 4 zadania), chwyt szczypcowy (pinch, 6 zadań) oraz ruchy całej kończyny (gross movement, 3 zadania). Wynik wynosi 0–57 pkt. Test opracował Lyle (1981), wykorzystując zadania z wcześniejszego testu Carrolla.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test stosuje się przede wszystkim u dorosłych po udarze mózgu, a także po urazach mózgu, w stwardnieniu rozsianym i w chorobie Parkinsona. Korzystają z niego fizjoterapeuci, terapeuci zajęciowi i lekarze rehabilitacji – do oceny wyjściowej, planowania terapii ręki i śledzenia postępów, również w badaniach klinicznych. Badanie trwa ok. 10 minut i wymaga standardowego zestawu przyrządów.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent siedzi przy stole na krześle bez podłokietników. Zadania wykonuje się standardowymi przedmiotami: drewnianymi klockami różnej wielkości, piłką, osełką, szklankami z wodą, metalowymi rurkami, podkładką ze śrubą, kulką łożyskową i szklaną kulką. Każde zadanie ocenia się w skali 0–3: 0 – nie wykonuje żadnej części zadania, 1 – wykonuje je częściowo, 2 – wykonuje je w całości, ale z dużą trudnością lub wyraźnie wolniej, 3 – wykonuje je prawidłowo. Podskale mają budowę hierarchiczną: jeśli pacjent prawidłowo wykona pierwsze, najtrudniejsze zadanie, pozostałe zadania podskali punktuje się maksymalnie; jeśli nie wykona drugiego, najłatwiejszego, cała podskala otrzymuje 0 pkt. Bada się obie kończyny, zaczynając od sprawniejszej.
Test ARAT (Action Research Arm Test) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza lepszą funkcję kończyny górnej. Maksymalne wyniki podskal wynoszą: chwytanie przedmiotów – 18 pkt, chwyt i manipulacja – 12 pkt, chwyt szczypcowy – 18 pkt, ruchy całej kończyny – 9 pkt. W przewlekłym okresie po udarze za istotną klinicznie uznaje się zmianę o ok. 5,7 pkt, a we wczesnym okresie potrzebna jest większa zmiana. Hoonhorst i wsp. (2015) zaproponowali kategorie sprawności kończyny: 0–10 pkt – brak, 11–21 – niewielka, 22–42 – ograniczona, 43–54 – dobra, 55–57 – pełna.
ARAT ma efekt sufitu – u osób z niewielkim niedowładem nie wychwytuje subtelnych zaburzeń zręczności, dlatego uzupełnia się go testami szybkości i precyzji ruchów. Wynik opisuje możliwości ręki w warunkach badania, a nie to, jak pacjent używa jej na co dzień.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
ARAT mierzy funkcję kończyny górnej i nie jest testem diagnostycznym. U osób po udarze ma bardzo wysoką rzetelność test–retest i między badającymi (ICC powyżej 0,95; van der Lee i wsp., 2001). Za minimalną istotną klinicznie zmianę w przewlekłym okresie po udarze przyjmuje się ok. 5,7 pkt, a w ostrym okresie – ok. 12–17 pkt (Lang i wsp., 2008).
Publikacja źródłowa: Lyle RC, Int J Rehabil Res 1981.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcję kończyny górnej po udarze ocenia też Skala Fugl-Meyera (FMA), która mierzy upośledzenie ruchowe, a nie aktywność. Szybkość i zręczność ręki badają Test Box and Block (BBT) oraz Test funkcji ręki Jebsena-Taylora (JTHFT), a czas i jakość ruchów – Test funkcji motorycznej Wolfa (WMFT). To, jak pacjent używa ręki w codziennym życiu, opisuje Dziennik Aktywności Ruchowej (MAL).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
