Test Mini-Cog, ang. Mini-Cog – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Mini-Cog?
Mini-Cog to krótki test przesiewowy w kierunku zaburzeń poznawczych, trwający ok. 3 minut. Składa się z dwóch zadań: zapamiętania i odtworzenia trzech słów oraz narysowania zegara wskazującego określoną godzinę. Łączy więc ocenę pamięci z oceną funkcji wykonawczych i wzrokowo-przestrzennych. Test opracowali Borson i wsp. (2000).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test przeznaczony jest dla osób starszych w podstawowej opiece zdrowotnej, szpitalu i opiece długoterminowej, gdy potrzebny jest szybki przesiew. Mniej zależy od wykształcenia i języka niż MMSE. Ze względu na krótki czas badania sprawdza się także przy łóżku chorego i w opiece domowej.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Najpierw badający podaje trzy niepowiązane słowa (np. „banan, wschód słońca, krzesło”) i prosi o ich powtórzenie. Następnie pacjent rysuje tarczę zegara z cyframi i ustawia wskazówki na określoną godzinę (zwykle „dziesięć po jedenastej”). Na końcu pacjent odtwarza z pamięci trzy wcześniej podane słowa.
Punktacja: 1 pkt za każde poprawnie odtworzone słowo (0–3 pkt) oraz 2 pkt za prawidłowy rysunek zegara albo 0 pkt za nieprawidłowy. Wynik łączny mieści się w zakresie 0–5 pkt. Całe badanie trwa około 3 minut.
Test Mini-Cog – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik 0–2 pkt traktuje się jako dodatni wynik przesiewu – wskazuje na możliwe zaburzenia poznawcze i potrzebę dalszej diagnostyki. Wynik 3–5 pkt przemawia przeciwko istotnym zaburzeniom, choć nie wyklucza ich całkowicie. Niektóre ośrodki stosują próg <4 pkt, aby zwiększyć czułość badania.
Mini-Cog jest narzędziem przesiewowym, a nie diagnostycznym. Wynik nieprawidłowy wymaga pogłębionej oceny (np. MoCA, ACE-III, wywiad z opiekunem, badania w kierunku odwracalnych przyczyn zaburzeń poznawczych). Wynik należy interpretować ostrożnie u osób z zaburzeniami wzroku, ruchowymi kończyny górnej lub z bardzo niskim wykształceniem.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pierwszym badaniu walidacyjnym (Borson i wsp., 2000), przeprowadzonym w populacji wieloetnicznej, Mini-Cog wykrywał otępienie z czułością 99% i swoistością 93%. W późniejszym badaniu populacyjnym (Borson i wsp., 2003) wartości te były niższe – czułość ok. 76% i swoistość ok. 89%.
Różnice wynikają z odmiennych populacji i częstości występowania otępienia. W praktyce Mini-Cog dobrze sprawdza się jako szybki przesiew, ale słabiej wykrywa łagodne zaburzenia poznawcze (MCI). Polska wersja narzędzia została opisana przez Barczak i wsp. (Aktualności Neurologiczne, 2019).
Publikacja źródłowa: Borson S, Scanlan J, Brush M, Vitaliano P, Dokmak A, Int J Geriatr Psychiatry 2000.
Podobne skale i kwestionariusze
Do szybkiego przesiewu zaburzeń poznawczych stosuje się również test MMSE, test MoCA oraz samodzielny test rysowania zegara. MMSE trwa ok. 10 minut i słabo wykrywa łagodne zaburzenia poznawcze, ale ma polskie normy. MoCA jest czulszy na łagodne zaburzenia poznawcze i lepiej ocenia funkcje wykonawcze, choć wymaga więcej czasu i certyfikacji. Test zegara wchodzi w skład Mini-Cog – stosowany osobno ocenia głównie funkcje wzrokowo-przestrzenne i wykonawcze, bez zadania pamięciowego.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
