Kwestionariusz Więzi z Rodzicami (PBI), ang. Parental Bonding Instrument (PBI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz Więzi z Rodzicami (PBI)?
Kwestionariusz Więzi z Rodzicami (PBI) mierzy, jak dorosła osoba wspomina postawy swoich rodziców w pierwszych 16 latach życia. Obejmuje dwa wymiary: troskę (ciepło, empatię i bliskość, w przeciwieństwie do chłodu i odrzucenia) oraz nadopiekuńczość (kontrolę i ograniczanie autonomii, w przeciwieństwie do wspierania niezależności). Matkę i ojca ocenia się osobno. Na podstawie wyników można opisać cztery style rodzicielskie. Kwestionariusz opracowali Parker, Tupling i Brown (1979).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
PBI stosuje się u młodzieży od ok. 16. roku życia i dorosłych – w psychiatrii, psychologii klinicznej, psychoterapii i badaniach nad związkiem doświadczeń z dzieciństwa z depresją, zaburzeniami lękowymi, zaburzeniami odżywiania i zaburzeniami osobowości. Pomaga zrozumieć wzorce relacji pacjenta i zaplanować terapię. Wypełnienie trwa ok. 10 minut. Wynik opisuje wspomnienia i ich subiektywną ocenę, a nie obiektywne zachowania rodziców.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Kwestionariusz zawiera 25 stwierdzeń: 12 dotyczy troski (np. tego, czy rodzic mówił ciepłym głosem, rozumiał problemy dziecka, okazywał czułość), a 13 – nadopiekuńczości (np. tego, czy rodzic próbował kontrolować wszystko, co dziecko robiło, albo pozwalał mu podejmować decyzje). Badany wypełnia kwestionariusz osobno dla matki i dla ojca, oceniając, na ile każde stwierdzenie opisuje rodzica w pierwszych 16 latach życia, w skali od „bardzo podobny” (3) do „bardzo niepodobny” (0). Część pozycji punktuje się odwrotnie.
Kwestionariusz Więzi z Rodzicami (PBI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Status praw autorskich narzędzia nie został przez nas potwierdzony – przed skopiowaniem lub udostępnieniem formularza sprawdź warunki u autorów.
Interpretacja wyników
Wynik troski wynosi 0–36 pkt, a nadopiekuńczości 0–39 pkt. Na podstawie progów (dla matek: troska 27,0, nadopiekuńczość 13,5; dla ojców: 24,0 i 12,5) przypisuje się jeden z czterech stylów: optymalny (wysoka troska, niska nadopiekuńczość), uczuciowe ograniczanie (wysoka troska, wysoka nadopiekuńczość), bezuczuciowa kontrola (niska troska, wysoka nadopiekuńczość) i zaniedbywanie (niska troska, niska nadopiekuńczość).
Styl „bezuczuciowej kontroli” wiąże się w badaniach z większym ryzykiem depresji i zaburzeń lękowych. Wynik pomaga w pracy terapeutycznej, ale nie jest rozpoznaniem.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
PBI opisuje wspomnienia postaw rodzicielskich i nie stawia rozpoznania. W pracy Parkera i wsp. (1979) rzetelność test–retest wynosiła ok. 0,76 dla troski i 0,63 dla nadopiekuńczości. Autorzy podali progi dla matek (troska 27,0, nadopiekuńczość 13,5) i ojców (24,0 i 12,5), które pozwalają przypisać styl rodzicielski do jednego z czterech typów, np. „bezuczuciowa kontrola”.
Publikacja źródłowa: Parker G, Tupling H, Brown LB, Br J Med Psychol 1979.
Podobne skale i kwestionariusze
Styl przywiązania w dorosłych związkach ocenia Skala Przywiązania Dorosłych (AAS), a trudności w relacjach z innymi – Inwentarz Problemów Interpersonalnych (IIP). Obecne funkcjonowanie rodziny opisują Kwestionariusz Oceny Funkcjonowania Rodziny (FAD) i Skala Klimatu Społecznego w Rodzinie (FES), a relacje rodzinne z perspektywy młodzieży – Krótka Skala Relacji Rodzinnych (BFRS).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
