Miara Przetwarzania Sensorycznego (SPM-2), ang. Sensory Processing Measure (SPM-2) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Miara Przetwarzania Sensorycznego (SPM-2) – omówienie
Co mierzy Miara Przetwarzania Sensorycznego (SPM-2)?
Miara Przetwarzania Sensorycznego (Sensory Processing Measure, SPM-2) to zestaw kwestionariuszy oceniających przetwarzanie bodźców zmysłowych, praksję i uczestnictwo społeczne w różnych środowiskach – w domu, w szkole i w życiu codziennym. Wyniki opisuje osiem skal: wzrok, słuch, dotyk, smak i węch, czucie ciała (propriocepcja), równowaga i ruch, planowanie i pomysły oraz uczestnictwo społeczne. Drugie wydanie opracowali Parham i wsp. (2021).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SPM-2 obejmuje osoby od 4. miesiąca życia do późnej dorosłości – dla każdej grupy wiekowej przewidziano formularze dla rodziców i nauczycieli, a u starszych także do samooceny. Stosują ją terapeuci zajęciowi, psycholodzy i pedagodzy, m.in. u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, ADHD, trudnościami w uczeniu się i zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Narzędzie jest komercyjne (WPS), a normy są amerykańskie.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Osoba dobrze znająca badanego – rodzic, nauczyciel lub inny opiekun – albo sam badany ocenia, jak często występują opisane zachowania, w czterostopniowej skali: nigdy, czasami, często, zawsze. Pozycje dotyczą m.in. nadwrażliwości lub obniżonej wrażliwości na dźwięki, dotyk i ruch, poszukiwania bodźców, trudności z planowaniem ruchu oraz udziału w zabawie i życiu społecznym. Porównanie formularzy z różnych środowisk pokazuje, gdzie trudności są największe. Wypełnienie jednego formularza trwa ok. 15–20 minut.
Miara Przetwarzania Sensorycznego (SPM-2) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki surowe przelicza się na wyniki T (średnia 50, SD 10) dla każdej skali oraz dla łącznego wyniku przetwarzania sensorycznego. Wynik T 40–59 oznacza zakres typowy, 60–69 – umiarkowane trudności, a 70–80 – poważne trudności. Wyższy wynik oznacza więcej problemów.
Profil skal pomaga zaplanować terapię i dostosowania w domu oraz w szkole, np. ograniczenie hałasu czy przerwy na ruch. Wyniki nie stanowią rozpoznania – interpretuje się je razem z obserwacją, wywiadem i oceną innych funkcji.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SPM-2 jest skalą znormalizowaną – wyniki przelicza się na wyniki T. Właściwości narzędzia opisuje się rzetelnością i trafnością, a nie czułością i swoistością. Podręcznik podaje dobrą spójność wewnętrzną i rzetelność test–retest. Normy są amerykańskie, dlatego w Polsce wyniki traktuje się orientacyjnie.
Publikacja źródłowa: Parham LD i wsp., Sensory Processing Measure, Second Edition, Western Psychological Services 2021.
Podobne skale i kwestionariusze
Przetwarzanie sensoryczne w codziennych sytuacjach ocenia też Profil Sensoryczny (Sensory Profile 2), a u najmłodszych dzieci – Profil Sensoryczny Niemowląt i Małych Dzieci (ITSP). Integrację sensoryczną i praksję w badaniu bezpośrednim mierzy Test Integracji Sensorycznej i Praksji (SIPT), a zabawowość dziecka – Test Zabawowości (ToP).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
