Alternatywny Wskaźnik Zdrowego Odżywiania (AHEI), ang. Alternative Healthy Eating Index (AHEI-2010) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Alternatywny Wskaźnik Zdrowego Odżywiania (AHEI)?
Alternatywny Wskaźnik Zdrowego Odżywiania (AHEI) to miara jakości diety, w której uwzględniono produkty i składniki najsilniej związane z ryzykiem chorób przewlekłych w badaniach epidemiologicznych. Powstał jako modyfikacja amerykańskiego wskaźnika HEI (McCullough i wsp., 2002). Aktualna wersja AHEI-2010 (Chiuve i wsp., 2012) obejmuje 11 składowych, m.in. warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy i nasiona roślin strączkowych, mięso czerwone, napoje słodzone, rodzaj tłuszczów, sód i alkohol. Wynik wynosi 0–110 pkt.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
AHEI stosuje się głównie w badaniach epidemiologicznych i żywieniowych u dorosłych – do oceny związku jakości diety z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, nowotworów i zgonu oraz do porównywania grup. Wymaga danych o spożyciu z kwestionariusza częstotliwości spożycia lub wywiadów żywieniowych, dlatego obliczenia wykonuje dietetyk lub badacz. W poradnictwie indywidualnym może pomóc wskazać elementy diety, które warto zmienić.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
AHEI ocenia jakość diety na podstawie danych z kwestionariusza częstości spożycia (FFQ) lub wywiadów żywieniowych. W wersji AHEI-2010 ocenia się 11 składowych: warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, napoje słodzone i soki, orzechy i nasiona roślin strączkowych, mięso czerwone i przetworzone, tłuszcze trans, długołańcuchowe kwasy omega-3, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, sód i alkohol. Każda składowa otrzymuje 0–10 pkt według ustalonych progów spożycia, łącznie 0–110 pkt.
Alternatywny Wskaźnik Zdrowego Odżywiania (AHEI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza dietę bardziej zgodną z zaleceniami. Wyższy wynik wiąże się z mniejszym ryzykiem chorób przewlekłych, zwłaszcza sercowo-naczyniowych. Wskaźnik nie ma progów dla pojedynczego pacjenta – służy do porównań i oceny zmian. Wynik zależy od jakości danych o spożyciu; w Polsce do oceny jakości diety często stosuje się wskaźniki oparte na kwestionariuszu KomPAN.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
AHEI jest wskaźnikiem jakości diety, a nie testem diagnostycznym. W dużych kohortach amerykańskich (Nurses’ Health Study, Health Professionals Follow-up Study) osoby z najwyższym wynikiem AHEI-2010 miały o ok. 19% niższe ryzyko poważnych chorób przewlekłych, głównie sercowo-naczyniowych i cukrzycy typu 2, niż osoby z najniższym wynikiem (Chiuve i wsp., 2012).
Publikacja źródłowa: McCullough ML i wsp., Am J Clin Nutr 2002; Chiuve SE i wsp., J Nutr 2012 (AHEI-2010).
Podobne skale i kwestionariusze
Zgodność diety z zaleceniami amerykańskimi mierzy Wskaźnik Zdrowego Odżywiania (HEI), a wcześniejszym wskaźnikiem jakości diety jest Wskaźnik Jakości Diety (DQI). Zgodność z dietą śródziemnomorską ocenia Kwestionariusz Przestrzegania Diety Śródziemnomorskiej (MEDAS), a prozapalny potencjał diety – Wskaźnik Zapalny Diety (DII). Dane o spożyciu zbiera się najczęściej Kwestionariuszem Częstotliwości Spożycia Żywności (FFQ).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
