Wywiad do Badania Zaburzeń Afektywnych i Schizofrenii (SADS), ang. Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia (SADS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Wywiad do Badania Zaburzeń Afektywnych i Schizofrenii (SADS)?
Wywiad do Badania Zaburzeń Afektywnych i Schizofrenii (Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia, SADS) to półustrukturyzowany wywiad kliniczny służący do rozpoznawania zaburzeń afektywnych, schizofrenii i innych zaburzeń psychicznych według Badawczych Kryteriów Diagnostycznych (RDC). Pozwala też ocenić nasilenie objawów w bieżącym epizodzie. Opracowali go Jean Endicott i Robert Spitzer (1978), głównie na potrzeby badań naukowych.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SADS stosuje się u dorosłych w badaniach naukowych i ośrodkach specjalistycznych, gdy potrzebne jest rzetelne, standaryzowane rozpoznanie. Wersja SADS-L dotyczy całego życia badanego, a SADS-C służy do oceny zmian w czasie obserwacji. Dla dzieci i młodzieży opracowano wersję K-SADS, której odmiana K-SADS-PL jest dostępna po polsku. Wywiad przeprowadza przeszkolony psychiatra lub psycholog kliniczny.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Część I dotyczy obecnego epizodu: badający ocenia nasilenie objawów w najgorszym okresie epizodu oraz w ostatnim tygodniu, m.in. nastrój depresyjny, myśli samobójcze, lęk, objawy maniakalne, urojenia, omamy i zaburzenia myślenia. Część II dotyczy przebiegu choroby w ciągu całego życia. Badający zadaje pytania według schematu, ale może dopytywać i korzystać z dokumentacji oraz informacji od rodziny. Objawy ocenia się w kilkustopniowych skalach nasilenia. Badanie trwa ok. 1,5–2 godziny.
Wywiad do Badania Zaburzeń Afektywnych i Schizofrenii (SADS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Status praw autorskich narzędzia nie został przez nas potwierdzony – przed skopiowaniem lub udostępnieniem formularza sprawdź warunki u autorów.
Interpretacja wyników
Na podstawie odpowiedzi ustala się rozpoznanie według kryteriów RDC, np. dużej depresji, manii, zaburzenia schizoafektywnego czy schizofrenii. Wyniki pozycji tworzą też skale sumaryczne – m.in. nastroju depresyjnego, myśli i zachowań samobójczych, lęku, zespołu maniakalnego, urojeń i omamów oraz formalnych zaburzeń myślenia – które opisują nasilenie objawów.
Rozpoznania uzyskane za pomocą SADS nie są w pełni zgodne z klasyfikacjami DSM-5 i ICD-11, co trzeba uwzględnić, porównując wyniki dawnych i nowych badań. Wywiad wymaga doświadczenia klinicznego, bo ocena nasilenia objawów opiera się na osądzie badającego.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SADS to półustrukturyzowany wywiad do stawiania rozpoznań według kryteriów RDC. W pracy Endicott i Spitzera (1978) zgodność między badającymi była wysoka dla większości skal i rozpoznań (współczynniki zwykle powyżej 0,8). Ponieważ opiera się na kryteriach sprzed DSM-III, w praktyce i badaniach zastąpiły go SCID i (u dzieci) K-SADS-PL.
Publikacja źródłowa: Endicott J, Spitzer RL, Arch Gen Psychiatry 1978.
Podobne skale i kwestionariusze
Do stawiania rozpoznań według kryteriów DSM-5 służy Ustrukturalizowany Wywiad Kliniczny do Zaburzeń DSM (SCID-5), a do krótszej oceny – Mini Międzynarodowy Wywiad Neuropsychiatryczny (M.I.N.I.). Nasilenie depresji mierzy Skala Depresji Hamiltona (HAM-D), a objawy psychotyczne – Skala Objawów Pozytywnych i Negatywnych (PANSS) i Krótka Psychiatryczna Skala Oceny (BPRS).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
