Test Tinetti (POMA), ang. Tinetti Performance Oriented Mobility Assessment (POMA) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Tinetti (POMA)?
Test Tinetti (POMA) ocenia równowagę i chód u osób starszych. Składa się z dwóch części: oceny równowagi (9 zadań, m.in. siedzenie, wstawanie, stanie z otwartymi i zamkniętymi oczami, obrót o 360°, reakcja na lekkie popchnięcie, siadanie) i oceny chodu (7 elementów, m.in. rozpoczęcie chodu, długość i wysokość kroku, symetria i ciągłość kroków, tor chodu i postawa tułowia). W najczęściej stosowanej wersji wynik wynosi 0–28 pkt. Test opracowała Tinetti (1986).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test Tinetti stosuje się u osób starszych – w geriatrii, fizjoterapii, opiece długoterminowej i podstawowej opiece zdrowotnej – do oceny ryzyka upadków, wykrywania zaburzeń równowagi i chodu oraz planowania ćwiczeń. Bywa stosowany także w chorobie Parkinsona, po udarze i w innych chorobach neurologicznych. Badanie wykonuje fizjoterapeuta lub lekarz; trwa 10–15 minut i wymaga jedynie krzesła bez podłokietników, stopera i kilku metrów wolnej przestrzeni.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
W części dotyczącej równowagi pacjent siedzi na krześle, wstaje (ocenia się, czy potrzebuje pomocy rąk i ilu prób), stoi bezpośrednio po wstaniu i przez dłuższą chwilę, stoi ze złączonymi stopami i jest lekko popychany w mostek, stoi z zamkniętymi oczami, wykonuje obrót o 360° i siada. W części dotyczącej chodu pacjent przechodzi ok. 3 m zwykłym tempem, a potem szybciej, ale bezpiecznie, w razie potrzeby z używaną na co dzień pomocą do chodzenia. Każdy element ocenia się na 0–1 lub 0–2 pkt; 0 oznacza nieprawidłowe wykonanie. Maksymalnie można uzyskać 16 pkt za równowagę i 12 pkt za chód.
Test Tinetti (POMA) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza lepszą równowagę i chód. W wersji 28-punktowej wynik poniżej 19 pkt oznacza wysokie, a 19–24 pkt – umiarkowane ryzyko upadków; wynik 25–28 pkt wskazuje na niskie ryzyko. Istnieją też wersje 40-punktowe i inne modyfikacje, dlatego przy interpretacji trzeba znać wersję testu.
Analiza poszczególnych elementów pokazuje źródło problemu, np. trudność we wstawaniu, niestabilność przy obrocie czy krótki, asymetryczny krok, co pomaga dobrać ćwiczenia i pomoce do chodzenia. Ponieważ wartość predykcyjna pojedynczego wyniku jest umiarkowana, ocenę ryzyka upadków uzupełnia się wywiadem i innymi testami.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Test Tinetti ocenia równowagę i chód i nie rozpoznaje przyczyny ich zaburzeń. Zgodność między badającymi jest dobra po przeszkoleniu. W badaniu Raîche i wsp. (2000) próg ≤36 pkt w 40-punktowej wersji identyfikował osoby, które upadną w ciągu roku, z czułością ok. 70% i swoistością ok. 52%; w wersji 28-punktowej wynik <19 pkt oznacza wysokie ryzyko upadków.
Publikacja źródłowa: Tinetti ME, J Am Geriatr Soc 1986.
Podobne skale i kwestionariusze
Ryzyko upadków ocenia też Test „Wstań i idź” (Timed Up and Go, TUG), a równowagę – Skala Równowagi Berg (BBS) i Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest). Stabilność podczas chodu w trudniejszych zadaniach mierzy Funkcjonalna Ocena Chodu (FGA), a ogólną sprawność fizyczną osób starszych – Krótka Bateria Testów Sprawności Fizycznej (SPPB).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
