Kliniczna Ocena Podstaw Językowych (CELF-5), ang. Clinical Evaluation of Language Fundamentals (CELF-5) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kliniczna Ocena Podstaw Językowych (CELF-5)?
Kliniczna Ocena Podstaw Językowych (CELF-5) to standaryzowana bateria testów oceniających umiejętności językowe: rozumienie i ekspresję, składnię, semantykę, pamięć werbalną oraz pragmatykę. Wyniki przedstawia się jako wskaźniki standardowe w odniesieniu do norm wiekowych. Baterię opracowali Wiig, Semel i Secord; piąte wydanie ukazało się w 2013 r.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CELF-5 przeznaczona jest dla dzieci, młodzieży i młodych dorosłych w wieku 5–21 lat z podejrzeniem zaburzeń językowych. Stosują ją logopedzi i psycholodzy – w diagnozie rozwojowych zaburzeń językowych i trudności szkolnych oraz przy planowaniu terapii. Normy dotyczą języka angielskiego, dlatego w Polsce do diagnozy dzieci polskojęzycznych stosuje się narzędzia z polskimi normami.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie prowadzi indywidualnie logopeda lub psycholog. Dobór podtestów zależy od wieku i celu badania; w CELF-5 są to m.in. rozumienie zdań, budowanie form wyrazów, powtarzanie zdań, formułowanie zdań, rozumienie tekstu słuchanego, związki między wyrazami, definicje wyrazów, łączenie zdań i ocena zachowań pragmatycznych. Najpierw wykonuje się 4 podtesty tworzące wskaźnik podstawowy (Core Language Score), a następnie – w razie potrzeby – dodatkowe podtesty do wskaźników szczegółowych. Badanie podstawowe trwa ok. 30–45 minut.
Kliniczna Ocena Podstaw Językowych (CELF-5) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Formularze i normy tego narzędzia są chronione prawem autorskim i dystrybuowane odpłatnie przez wydawcę – nie udostępniamy ich. Oryginalną wersję należy uzyskać od wydawcy.
Interpretacja wyników
Wyniki podtestów przelicza się na wyniki przeliczone (średnia 10, odchylenie standardowe 3), a wskaźniki – na wyniki standardowe (średnia 100, odchylenie standardowe 15). Wskaźnik podstawowy 86 lub wyższy uznaje się za prawidłowy, 78–85 – za graniczny, 71–77 – za łagodne zaburzenie, 64–70 – za umiarkowane, a niższy – za ciężkie. Wskaźniki szczegółowe (rozumienie i ekspresja, treść i struktura języka) pokazują profil trudności.
Normy dotyczą osób anglojęzycznych, dlatego wyników nie można stosować u dzieci polskojęzycznych, a u dzieci dwujęzycznych interpretuje się je szczególnie ostrożnie. Niski wynik wymaga wykluczenia niedosłuchu i oceny rozwoju ogólnego.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CELF jest standaryzowaną baterią do diagnozy zaburzeń językowych. Według podręcznika CELF-5 wynik podstawowy (Core Language) poniżej ok. 85 pkt (średnia 100, SD 15) z wysoką dokładnością identyfikował dzieci z zaburzeniami językowymi w próbie normalizacyjnej; w niezależnych badaniach klinicznych dokładność bywa niższa.
Publikacja źródłowa: Wiig EH, Semel E, Secord WA, CELF-5, Pearson 2013.
Podobne skale i kwestionariusze
Język dzieci anglojęzycznych ocenia też Test Rozwoju Języka Newcomera i Hammilla (TOLD-5) i Kompleksowa Ocena Języka Mówionego (CASL-2), a u młodszych dzieci – Przedszkolna Skala Językowa (PLS-5). Pragmatykę języka opisuje Lista Kontrolna Komunikacji Dziecięcej (CCC-2).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
