Kwestionariusz Oceny Funkcjonowania Rodziny (FAD), ang. Family Assessment Device (FAD) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz Oceny Funkcjonowania Rodziny (FAD)?
Kwestionariusz Oceny Funkcjonowania Rodziny (FAD) opisuje funkcjonowanie rodziny według modelu McMaster. Zawiera 60 stwierdzeń tworzących siedem skal: rozwiązywanie problemów, komunikacja, role, reagowanie emocjonalne, zaangażowanie emocjonalne, kontrola zachowania oraz ogólne funkcjonowanie rodziny. Pozwala ocenić, w których obszarach rodzina dobrze sobie radzi, a w których potrzebuje wsparcia. Kwestionariusz opracowali Epstein, Baldwin i Bishop (1983).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
FAD wypełniają członkowie rodziny w wieku od 12 lat – w terapii rodzinnej, psychiatrii, psychologii klinicznej, pracy socjalnej, opiece nad osobami przewlekle chorymi i w badaniach naukowych. Każdy członek rodziny odpowiada samodzielnie, co pozwala porównać perspektywy różnych osób. Wyniki pomagają zaplanować interwencję i ocenić jej efekty. Wypełnienie trwa 15–20 minut.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany ocenia, w jakim stopniu każde stwierdzenie opisuje jego rodzinę, w 4-stopniowej skali: zdecydowanie się zgadzam, zgadzam się, nie zgadzam się, zdecydowanie się nie zgadzam. Część stwierdzeń opisuje zdrowe funkcjonowanie, a część – niezdrowe; te pierwsze punktuje się odwrotnie, tak aby wyższy wynik zawsze oznaczał gorsze funkcjonowanie. Wynik każdej skali to średnia odpowiedzi na należące do niej stwierdzenia (1–4). Skala ogólnego funkcjonowania (12 stwierdzeń) bywa też stosowana samodzielnie jako krótki przesiew.
Kwestionariusz Oceny Funkcjonowania Rodziny (FAD) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Status praw autorskich narzędzia nie został przez nas potwierdzony – przed skopiowaniem lub udostępnieniem formularza sprawdź warunki u autorów.
Interpretacja wyników
Wyższy wynik oznacza gorsze funkcjonowanie rodziny w danym obszarze. Miller i wsp. (1985) zaproponowali progi odróżniające rodziny z problemami od pozostałych: 2,0 dla ogólnego funkcjonowania, 2,2 dla rozwiązywania problemów, komunikacji i reagowania emocjonalnego, 2,3 dla ról, 2,1 dla zaangażowania emocjonalnego oraz 1,9 dla kontroli zachowania.
Wyniki poszczególnych członków rodziny często się różnią, a same rozbieżności dostarczają terapeucie ważnych informacji. Profil skal pomaga wskazać obszary do pracy, np. komunikację czy podział ról.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
FAD opisuje funkcjonowanie rodziny według modelu McMaster i nie stawia rozpoznania. Miller i wsp. (1985) wyznaczyli progi odróżniające rodziny z problemami od pozostałych, m.in. średnią ≥2,00 w skali ogólnego funkcjonowania; poprawność klasyfikacji wynosiła ok. 64–83% w zależności od skali. Spójność wewnętrzna skal mieści się zwykle w przedziale 0,72–0,92.
Publikacja źródłowa: Epstein NB, Baldwin LM, Bishop DS, J Marital Fam Ther 1983; Miller IW i wsp., J Marital Fam Ther 1985.
Podobne skale i kwestionariusze
Szybki przesiew funkcjonowania rodziny zapewnia Rodzinny APGAR (Family APGAR), a klimat społeczny w rodzinie opisuje Skala Klimatu Społecznego w Rodzinie (FES). Problemy emocjonalne i zachowanie dzieci w ocenie rodziców mierzy Kwestionariusz Mocnych Stron i Trudności (SDQ), a stres rodzicielski – Indeks Stresu Rodzicielskiego (PSI-4).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
