Test ACE-III (Addenbrooke’s Cognitive Examination), ang. Addenbrooke’s Cognitive Examination (ACE-III) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Test ACE-III (Addenbrooke’s Cognitive Examination) – omówienie
Co mierzy Test ACE-III (Addenbrooke’s Cognitive Examination)?
Test ACE-III (Addenbrooke’s Cognitive Examination III) to krótka bateria do oceny funkcji poznawczych. Obejmuje pięć obszarów: uwagę i orientację, pamięć, fluencję słowną, język oraz funkcje wzrokowo-przestrzenne; maksymalny wynik wynosi 100 pkt. Dostarcza bardziej szczegółowego profilu niż MMSE i pomaga różnicować rodzaje otępienia. Obecną wersję opracowali Hsieh i wsp. (2013) na podstawie wcześniejszych wersji ACE i ACE-R.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
ACE-III stosuje się u dorosłych z podejrzeniem łagodnych zaburzeń poznawczych lub otępienia – w poradniach neurologicznych, psychiatrycznych, geriatrycznych i poradniach pamięci. Jest szczególnie przydatny przy podejrzeniu otępienia czołowo-skroniowego, bo dokładniej niż krótkie testy ocenia fluencję i język, a także do monitorowania przebiegu choroby. Badanie przeprowadza lekarz, psycholog lub przeszkolona pielęgniarka; dostępna jest polska wersja testu.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badanie prowadzi się według arkusza i instrukcji ACE-III; trwa ok. 15–20 minut. Zadania obejmują m.in. orientację, powtarzanie i zapamiętywanie adresu, fluencję literową i kategorialną, nazywanie obrazków, rozumienie i powtarzanie zdań, pisanie, kopiowanie figur, rysowanie zegara, liczenie kropek i rozpoznawanie liter.
Wynik łączny wynosi 0–100 pkt i dzieli się na pięć subskal: uwaga (18 pkt), pamięć (26 pkt), fluencja (14 pkt), język (26 pkt) i funkcje wzrokowo-przestrzenne (16 pkt).
Test ACE-III (Addenbrooke’s Cognitive Examination) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Autorzy ACE-III (Hsieh i wsp., 2013) zaproponowali dwa progi: ≤88 pkt – wynik podejrzany (wysoka czułość) i ≤82 pkt – wynik wysoce prawdopodobny dla otępienia (wysoka swoistość). Wynik należy interpretować z uwzględnieniem wieku i wykształcenia.
Nieproporcjonalnie niskie wyniki fluencji i języka przy względnie zachowanej pamięci mogą sugerować otępienie czołowo-skroniowe, a dominujące deficyty pamięci i orientacji – chorobę Alzheimera. Profil wyników wymaga jednak interpretacji przez specjalistę.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
W pracy walidacyjnej ACE-III (Hsieh i wsp., Dement Geriatr Cogn Disord 2013) próg 88 pkt dawał czułość 1,00 i swoistość 0,96, a próg 82 pkt – czułość 0,93 i swoistość 1,00 w odróżnianiu osób z otępieniem od zdrowych. W populacjach z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi i niższym wykształceniem wartości te są niższe.
Publikacja źródłowa: Hsieh S i wsp., Dement Geriatr Cogn Disord 2013 (ACE-III); Mioshi E i wsp., Int J Geriatr Psychiatry 2006 (ACE-R).
Podobne skale i kwestionariusze
W przesiewie zaburzeń poznawczych stosuje się też krótsze testy: MMSE (30 pkt), MoCA (30 pkt, ok. 10 minut) i Mini-Cog (2–3 minuty). W porównaniu z nimi ACE-III zajmuje więcej czasu, ale daje dokładniejszy profil pięciu domen poznawczych. Istnieje też skrócona wersja Mini-ACE (30 pkt), przydatna, gdy na pełne badanie brakuje czasu.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
