Kwestionariusz objawów wyprysku zgłaszanych przez pacjenta (POEM), ang. Patient-Oriented Eczema Measure (POEM) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Kwestionariusz objawów wyprysku zgłaszanych przez pacjenta (POEM)?
Kwestionariusz objawów wyprysku zgłaszanych przez pacjenta (POEM, Patient-Oriented Eczema Measure) ocenia nasilenie atopowego zapalenia skóry z perspektywy chorego. Zawiera 7 pytań o to, w ilu dniach ostatniego tygodnia występowały: świąd, zaburzenia snu, krwawienie, sączenie, pękanie, łuszczenie się i suchość skóry. Wynik 0–28 pkt odzwierciedla częstość objawów. Inicjatywa HOME zaleca POEM jako podstawową miarę objawów zgłaszanych przez pacjenta. Kwestionariusz opracowali Charman, Venn i Williams (2004).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
POEM stosuje się u dzieci (kwestionariusz wypełnia wtedy rodzic) i dorosłych z atopowym zapaleniem skóry – w poradniach dermatologicznych, alergologicznych i pediatrycznych, w podstawowej opiece zdrowotnej i w badaniach klinicznych. Pomaga monitorować przebieg choroby i efekty leczenia, także między wizytami. Wypełnienie trwa 1–2 minuty. Kwestionariusz jest bezpłatny do użytku klinicznego.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent lub rodzic odpowiada na 7 pytań o to, w ilu dniach ostatniego tygodnia występował dany objaw: świąd, zaburzenia snu z powodu wyprysku, krwawienie, sączenie lub wyciek przejrzystego płynu, pękanie skóry, łuszczenie się oraz suchość lub szorstkość skóry. Każdą odpowiedź punktuje się: brak dni (0), 1–2 dni (1), 3–4 dni (2), 5–6 dni (3), codziennie (4). Wynik łączny to suma punktów (0–28).
Kwestionariusz objawów wyprysku zgłaszanych przez pacjenta (POEM) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Według Charman i wsp. (2013): 0–2 pkt – brak lub prawie brak objawów, 3–7 – AZS łagodne, 8–16 – umiarkowane, 17–24 – ciężkie, 25–28 – bardzo ciężkie. Za istotną klinicznie zmianę przyjmuje się ok. 3–4 pkt. POEM uzupełnia ocenę lekarza (np. EASI lub SCORAD), ponieważ pokazuje, jak choroba przebiega na co dzień, a nie tylko w dniu wizyty.
Wysoki wynik w pytaniach o świąd i sen wskazuje na potrzebę intensyfikacji leczenia i oceny wpływu choroby na jakość życia.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
POEM mierzy objawy atopowego zapalenia skóry z perspektywy pacjenta i nie służy do rozpoznania. W pracy Charman i wsp. (2004) miała dobrą rzetelność test–retest i trafność.
Publikacja źródłowa: Charman CR, Venn AJ, Williams HC, Arch Dermatol 2004; Charman CR i wsp., Br J Dermatol 2013 (przedziały nasilenia).
Podobne skale i kwestionariusze
Nasilenie zmian skórnych w AZS ocenia lekarz za pomocą Wskaźnika EASI lub wskaźnika SCORAD, a świąd mierzy Numeryczna Skala Oceny Świądu (NRS). Wpływ choroby na jakość życia ocenia się DLQI u dorosłych, CDLQI u dzieci i IDQOL u niemowląt, a obciążenie rodziny – Kwestionariuszem Wpływu AZS na Rodzinę (DFI).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
