Test stania na jednej nodze (SLS), ang. Single Leg Stance Test (SLS) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test stania na jednej nodze (SLS)?
Test stania na jednej nodze (SLS) to prosty test oceniający równowagę statyczną. Mierzy czas, przez jaki badany potrafi utrzymać się na jednej nodze bez podparcia – najpierw z oczami otwartymi, a następnie zamkniętymi. Wynik zależy od siły mięśni kończyny dolnej, czucia głębokiego, funkcji narządu przedsionkowego i kontroli postawy, a krótki czas wiąże się z wyższym ryzykiem upadków. Test nie wymaga sprzętu – wystarczy stoper.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SLS stosuje się u osób starszych w ocenie ryzyka upadków, u sportowców i osób aktywnych (np. po skręceniu stawu skokowego lub rekonstrukcji więzadeł), a także w rehabilitacji neurologicznej i ortopedycznej. Korzystają z niego fizjoterapeuci, lekarze i trenerzy. Test trwa kilka minut i można go powtarzać, aby śledzić efekty treningu równowagi. U osób z dużym ryzykiem upadku badający powinien asekurować pacjenta.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Pacjent stoi boso na jednej nodze, z rękami skrzyżowanymi na klatce piersiowej lub opartymi na biodrach; uniesiona noga nie dotyka nogi podporowej. Pomiar czasu rozpoczyna się w chwili uniesienia stopy, a kończy, gdy stopa dotknie podłoża lub nogi podporowej, ręce zmienią położenie, noga podporowa się przesunie albo minie czas maksymalny (zwykle 30–45 s). Test wykonuje się z oczami otwartymi, a następnie zamkniętymi, po 3 próby na każdą nogę; zapisuje się najlepszy wynik.
Test stania na jednej nodze (SLS) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik porównuje się z normami dla wieku. Według Springer i wsp. (2007) średni czas z oczami otwartymi wynosi ok. 40 s u osób poniżej 50 lat, ok. 27 s w wieku 60–69 lat, ok. 15 s w wieku 70–79 lat i ok. 6 s po 80. roku życia; z oczami zamkniętymi jest wielokrotnie krótszy. Czas poniżej 5 s wiąże się z wyższym ryzykiem upadków z urazem, a niezdolność do utrzymania się 10 s u osób w średnim i starszym wieku – z wyższą umieralnością (Araújo i wsp., 2022). Test jest szybki, ale pojedynczy wynik należy uzupełnić innymi testami równowagi i chodu.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SLS ocenia równowagę statyczną i nie rozpoznaje przyczyny jej zaburzeń. W badaniu Vellasa i wsp. (1997) niezdolność do utrzymania się na jednej nodze przez 5 sekund wiązała się z większym ryzykiem upadków z urazem u osób starszych. Test ma dobrą rzetelność przy standardowym protokole; Springer i wsp. (2007) opracowali normy dla wieku z oczami otwartymi i zamkniętymi.
Publikacja źródłowa: Springer BA i wsp., J Geriatr Phys Ther 2007 (normy); Vellas BJ i wsp., J Am Geriatr Soc 1997.
Podobne skale i kwestionariusze
Pełniejszą ocenę równowagi dają Skala Równowagi Berg i Mini-BESTest, a mobilność i ryzyko upadku – test „Wstań i idź” (TUG). U osób aktywnych równowagę dynamiczną ocenia Test Y-Balance dla Kończyn Dolnych (YBT), a zaburzenia przedsionkowe – Próba Unterbergera-Fukudy. Obawę przed upadkiem mierzy Międzynarodowa Skala Obawy przed Upadkiem (FES-I).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
