Dziecięcy Kwestionariusz Oceny Zdrowia (CHAQ), ang. Childhood Health Assessment Questionnaire (CHAQ) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Dziecięcy Kwestionariusz Oceny Zdrowia (CHAQ)?
Dziecięcy Kwestionariusz Oceny Zdrowia (CHAQ) mierzy niesprawność w codziennych czynnościach u dzieci z chorobami reumatycznymi. Jest adaptacją kwestionariusza HAQ dla dorosłych. Zawiera 30 pytań w 8 obszarach: ubieranie się i pielęgnacja, wstawanie, jedzenie, chodzenie, higiena, sięganie, chwytanie oraz codzienne aktywności. Uzupełniają go skale wzrokowo-analogowe bólu i ogólnego samopoczucia. Kwestionariusz opracowali Singh i wsp. (1994).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
CHAQ stosuje się u dzieci i młodzieży w wieku 1–19 lat, głównie z młodzieńczym idiopatycznym zapaleniem stawów (MIZS), a także z innymi chorobami reumatycznymi. Kwestionariusz wypełniają rodzice, a dzieci od ok. 8. roku życia mogą odpowiadać same. Korzystają z niego reumatolodzy dziecięcy, fizjoterapeuci i badacze. CHAQ należy do podstawowego zestawu parametrów ACR Pedi 30, służącego do oceny odpowiedzi na leczenie. Polską wersję przygotowano w ramach projektu PRINTO.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Rodzic lub dziecko ocenia trudność w wykonywaniu każdej czynności w ostatnim tygodniu: 0 – bez trudności, 1 – z niewielką trudnością, 2 – z dużą trudnością, 3 – nie jest w stanie wykonać. Jeśli czynność nie dotyczy dziecka ze względu na wiek, zaznacza się odpowiedź „nie dotyczy”. Wynik obszaru to najwyższa ocena w tym obszarze; jeśli dziecko korzysta z pomocy innej osoby lub przyrządów, wynik obszaru podnosi się do co najmniej 2. Wskaźnik niesprawności to średnia z ocenionych obszarów (0–3). Ból i samopoczucie zaznacza się na skalach wzrokowo-analogowych. Wypełnienie trwa ok. 10 minut.
Dziecięcy Kwestionariusz Oceny Zdrowia (CHAQ) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wskaźnik niesprawności wynosi 0–3; wyższy oznacza większą niesprawność. Wynik 0 oznacza brak ograniczeń, do 0,5 – niewielką, 0,5–1,5 – umiarkowaną, a powyżej 1,5 – znaczną niesprawność. Wyniki skal bólu i samopoczucia interpretuje się osobno: wyższa wartość oznacza silniejszy ból lub gorsze samopoczucie.
Najważniejsze jest porównanie wyników w czasie – zmiana wskaźnika jest jednym z elementów kryteriów odpowiedzi na leczenie ACR Pedi 30. U wielu dzieci z łagodnym przebiegiem choroby wynik jest bliski 0 (efekt podłogi), co utrudnia wychwycenie zmian. U małych dzieci trudno też odróżnić ograniczenia wynikające z choroby od tych, które wynikają z etapu rozwoju.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
CHAQ mierzy niesprawność, a nie rozpoznaje choroby. W pracy Singh i wsp. (1994) kwestionariusz miał dobrą rzetelność i wrażliwość na zmianę u dzieci z młodzieńczym zapaleniem stawów. CHAQ jest elementem kryteriów odpowiedzi na leczenie w MIZS.
Publikacja źródłowa: Singh G, Athreya BH, Fries JF, Goldsmith DP, Arthritis Rheum 1994.
Podobne skale i kwestionariusze
Aktywność młodzieńczego idiopatycznego zapalenia stawów ocenia Wskaźnik aktywności MIZS (JADAS), a jakość życia dzieci – Kwestionariusz Zdrowia Dziecka (CHQ) i Kwestionariusz Jakości Życia Dzieci PedsQL. U dorosłych odpowiednikiem CHAQ jest Kwestionariusz Oceny Zdrowia (HAQ-DI), a niesprawność dzieci z różnymi schorzeniami opisuje Inwentarz Oceny Niepełnosprawności u Dzieci (PEDI).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
