Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest), ang. Mini Balance Evaluation Systems Test (Mini-BESTest) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Film: Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest) – omówienie
Co mierzy Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest)?
Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest) to kliniczne badanie równowagi dynamicznej, które ocenia cztery systemy kontroli postawy: przewidujące dostosowania postawy, reaktywne reakcje posturalne, orientację czuciową i chód dynamiczny. Obejmuje 14 zadań, m.in. wstawanie z krzesła, stanie na palcach i na jednej nodze, reakcje na wytrącenie z równowagi, stanie na miękkim podłożu z zamkniętymi oczami oraz chód ze zmianą tempa, obrotami głowy, przekraczaniem przeszkody i z zadaniem poznawczym. Wynik wynosi 0–28 pkt. Test opracowali Franchignoni i wsp. (2010) na podstawie pełnego BESTest.
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Mini-BESTest stosuje się u młodzieży i dorosłych z zaburzeniami równowagi – w chorobie Parkinsona, po udarze mózgu, w stwardnieniu rozsianym, zaburzeniach przedsionkowych, u osób starszych z ryzykiem upadków i po urazach kończyn dolnych. Korzystają z niego fizjoterapeuci – do oceny ryzyka upadków, planowania ukierunkowanego treningu równowagi i oceny jego efektów. Badanie trwa ok. 15 minut i wymaga prostego sprzętu: krzesła, pochylni, podkładki z pianki, przeszkody i stopera.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badający przeprowadza 14 zadań w czterech częściach: przewidujące dostosowania postawy (wstawanie z krzesła, wspięcie na palce, stanie na jednej nodze), reaktywne reakcje posturalne (krok w przód, w tył i w bok po wytrąceniu z równowagi), orientacja czuciowa (stanie ze złączonymi stopami na twardym podłożu z otwartymi oczami i na piance z zamkniętymi oczami, stanie na pochylni z zamkniętymi oczami) oraz chód dynamiczny (zmiana prędkości, obroty głowy, obrót podczas chodu, przekraczanie przeszkody, test „Wstań i idź” z zadaniem poznawczym). Każde zadanie ocenia się na 0–2 pkt; w zadaniach wykonywanych na każdą stronę liczy się gorszy wynik.
Skrócony test oceny systemów równowagi (Mini-BESTest) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie jest chronione prawem autorskim. Do użytku klinicznego zwykle można je stosować bezpłatnie, ale kopiowanie formularza do publikacji, materiałów szkoleniowych lub zastosowań komercyjnych wymaga zgody właściciela praw.
Interpretacja wyników
Wynik łączny wynosi 0–28 pkt; wyższy oznacza lepszą równowagę. Próg ryzyka upadków zależy od populacji – np. w chorobie Parkinsona proponowano ok. 19–20 pkt, a u osób po udarze ok. 17–18 pkt; wynik poniżej progu wskazuje na zwiększone ryzyko upadku. Za istotną klinicznie zmianę przyjmuje się zwykle ok. 4 pkt.
Wyniki poszczególnych części pokazują, który system kontroli równowagi jest najbardziej zaburzony, co pozwala ukierunkować trening, np. na reakcje ochronne lub wykorzystanie informacji czuciowych.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
Mini-BESTest ocenia kontrolę równowagi i nie rozpoznaje przyczyny jej zaburzeń. Ma bardzo dobrą rzetelność między badającymi i test–retest (ICC powyżej 0,9). W badaniach u osób z chorobą Parkinsona, po udarze i u seniorów dobrze przewidywał upadki (pole pod krzywą ROC zwykle 0,7–0,9), ale progi różnią się między populacjami, dlatego wynik interpretuje się w kontekście konkretnej grupy pacjentów.
Publikacja źródłowa: Franchignoni F, Horak F, Godi M, Nardone A, Giordano A, J Rehabil Med 2010.
Podobne skale i kwestionariusze
Równowagę ocenia też Skala Równowagi Berg, zwłaszcza u osób starszych i po udarze, a chód w zmiennych warunkach – Dynamiczny Wskaźnik Chodu (DGI) i Funkcjonalna Ocena Chodu (FGA). Mobilność i ryzyko upadku mierzy test „Wstań i idź” (TUG), równowagę statyczną – Test stania na jednej nodze (SLS), a obawę przed upadkiem – Międzynarodowa Skala Obawy przed Upadkiem (FES-I).
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
