Uproszczony Wskaźnik Aktywności Choroby (SDAI), ang. Simplified Disease Activity Index (SDAI) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Uproszczony Wskaźnik Aktywności Choroby (SDAI)?
Uproszczony Wskaźnik Aktywności Choroby (Simplified Disease Activity Index, SDAI) służy do oceny aktywności reumatoidalnego zapalenia stawów. Jest prostą sumą pięciu składowych: liczby bolesnych i obrzękniętych stawów (spośród 28), ogólnej oceny aktywności choroby przez pacjenta i przez lekarza oraz stężenia białka C-reaktywnego (CRP). Nie wymaga kalkulatora ani wzorów logarytmicznych. Wskaźnik opracowali Smolen i wsp. (2003).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
SDAI stosuje się u dorosłych z reumatoidalnym zapaleniem stawów – w poradniach reumatologicznych, przy kwalifikacji do leczenia biologicznego i ocenie jego skuteczności oraz w badaniach klinicznych. Jest szczególnie przydatny w strategii leczenia do celu (treat-to-target), bo pozwala jednoznacznie określić remisję. Gdy wynik CRP nie jest dostępny w czasie wizyty, stosuje się pokrewny wskaźnik CDAI.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Lekarz bada 28 stawów – barkowe, łokciowe, nadgarstkowe, śródręczno-paliczkowe, międzypaliczkowe bliższe rąk i kolanowe – i liczy stawy bolesne (0–28) oraz obrzęknięte (0–28). Pacjent ocenia ogólną aktywność choroby w skali 0–10, a lekarz ocenia ją w tej samej skali. Oznacza się stężenie CRP w mg/dl (wynik w mg/l dzieli się przez 10). SDAI = liczba stawów bolesnych + liczba stawów obrzękniętych + ocena pacjenta + ocena lekarza + CRP (mg/dl).
Uproszczony Wskaźnik Aktywności Choroby (SDAI) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynik mieści się w zakresie 0,1–86 pkt. Przyjęte progi: ≤3,3 – remisja, >3,3–11 – niska aktywność, >11–26 – umiarkowana, >26 – wysoka aktywność choroby. Zmniejszenie wyniku o co najmniej 85% uznaje się za dużą poprawę, o 70% – za umiarkowaną, a o 50% – za niewielką.
Najczęstszym błędem jest wpisanie CRP w mg/l zamiast w mg/dl, co sztucznie zawyża wynik. Ponieważ SDAI w dużej mierze zależy od liczby stawów i ocen globalnych, interpretuje się go razem z badaniem klinicznym, wynikami badań obrazowych i samopoczuciem pacjenta.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
SDAI mierzy aktywność reumatoidalnego zapalenia stawów i nie służy do rozpoznania. Silnie koreluje z DAS28 i jest wrażliwy na zmianę. Remisja SDAI ≤3,3 pkt jest uznawana przez ACR/EULAR za równoważną surowym kryteriom remisji (Boolean), dlatego SDAI jest polecany do określania celu leczenia (treat to target). Wymaga oznaczenia CRP; bez niego stosuje się CDAI.
Publikacja źródłowa: Smolen JS i wsp., Rheumatology 2003; Aletaha D, Smolen JS, Clin Exp Rheumatol 2005.
Podobne skale i kwestionariusze
Pokrewnymi wskaźnikami są Kliniczny Wskaźnik Aktywności Choroby w RZS (CDAI), niewymagający badań laboratoryjnych, oraz Wskaźnik aktywności choroby DAS28. Aktywność choroby z perspektywy pacjenta ocenia Wskaźnik Aktywności Reumatoidalnego Zapalenia Stawów (RADAI), a niesprawność – Kwestionariusz Oceny Zdrowia (HAQ-DI).
Źródła i dalsza lektura
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
