Test Figury Złożonej Reya-Osterrietha (ROCF), ang. Rey-Osterrieth Complex Figure Test (ROCF) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test Figury Złożonej Reya-Osterrietha (ROCF)?
Test Figury Złożonej Reya-Osterrietha (ROCF) ocenia funkcje wzrokowo-przestrzenne, zdolności konstrukcyjne, planowanie i organizację oraz pamięć wzrokową. Badany najpierw przerysowuje złożoną figurę geometryczną, a następnie odtwarza ją z pamięci – wkrótce po kopiowaniu i po kilkudziesięciu minutach. Porównanie kopii i odtworzeń pozwala oddzielić zaburzenia percepcji i konstrukcji od zaburzeń pamięci, a sposób rysowania – ocenić strategię i funkcje wykonawcze. Figurę opracował Rey (1941), a system punktacji – Osterrieth (1944).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test stosuje się u dzieci od ok. 6. roku życia i dorosłych – w diagnostyce neuropsychologicznej po urazach mózgu i udarach, w otępieniu, padaczce (np. przed leczeniem operacyjnym), ADHD, zaburzeniach ze spektrum autyzmu i trudnościach w uczeniu się. Korzystają z niego neuropsychologowie i psycholodzy kliniczni. Wymaga jedynie karty z figurą, czystych kartek i ołówka; wynik zależy od wieku, dlatego interpretuje się go według norm.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany otrzymuje kartkę z figurą i ma ją jak najdokładniej przerysować, bez limitu czasu (zwykle trwa to kilka minut). Badający może rejestrować kolejność rysowania elementów, np. podając kolejno kredki w różnych kolorach lub notując przebieg. Następnie, bez wcześniejszego uprzedzenia, prosi o narysowanie figury z pamięci – po ok. 3 minutach i po 20–30 minutach. W niektórych wersjach (Meyers i Meyers) dodaje się próbę rozpoznawania elementów figury.
Test Figury Złożonej Reya-Osterrietha (ROCF) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Najczęściej stosuje się punktację 36-punktową: figura składa się z 18 elementów, a każdy ocenia się za poprawność i położenie na 0, 0,5, 1 lub 2 pkt. Ocenia się też czas kopiowania oraz strategię – czy badany zaczyna od głównej struktury (prostokąta i przekątnych), czy rysuje fragmentarycznie.
Dobra kopia przy słabym odtworzeniu wskazuje na zaburzenia pamięci wzrokowej, a słaba i źle zorganizowana kopia – na zaburzenia wzrokowo-przestrzenne lub wykonawcze. Wyniki porównuje się z normami dla wieku.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
ROCF ocenia funkcje wzrokowo-przestrzenne, planowanie i pamięć wzrokową i nie rozpoznaje konkretnej choroby. Przy standardowej punktacji 36-punktowej zgodność między oceniającymi jest wysoka (zwykle powyżej 0,9). Słaba organizacja kopii wskazuje na zaburzenia funkcji wykonawczych, a niski wynik odtwarzania przy dobrej kopii – na zaburzenia pamięci.
Publikacja źródłowa: Osterrieth PA, Arch Psychol 1944; Meyers JE, Meyers KR, Rey Complex Figure Test and Recognition Trial, PAR 1995.
Podobne skale i kwestionariusze
Funkcje wzrokowo-przestrzenne i konstrukcyjne ocenia też Test rysowania zegara (CDT), a u dzieci – Test Integracji Wzrokowo-Ruchowej Beery (VMI). Pamięć werbalną mierzy Test Uczenia się Słuchowo-Werbalnego Reya (AVLT), a funkcje wykonawcze – Test Łączenia Punktów (TMT) i Test Sortowania Kart z Wisconsin (WCST). Krótką ocenę kilku funkcji poznawczych, w tym kopiowanie i odtwarzanie figury, daje bateria RBANS.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
