Test funkcji ręki Jebsena-Taylora (JTHFT), ang. Jebsen-Taylor Hand Function Test (JTHFT) – poniżej opisujemy, co ocenia to narzędzie, u jakich pacjentów się je stosuje, jak przebiega badanie i jak interpretować wynik. Omawiamy też wyniki badań nad rzetelnością i trafnością oraz wskazujemy publikację źródłową.
Co mierzy Test funkcji ręki Jebsena-Taylora (JTHFT)?
Test funkcji ręki Jebsena-Taylora (JTHFT) ocenia sprawność ręki w czynnościach zbliżonych do codziennych na podstawie czasu ich wykonania. Obejmuje siedem zadań: pisanie zdania, odwracanie kart, podnoszenie małych przedmiotów (np. monet i spinaczy) i wkładanie ich do pojemnika, naśladowanie jedzenia łyżeczką, ustawianie pionków do warcabów oraz przestawianie dużych lekkich i dużych ciężkich puszek. Każdą rękę bada się osobno, a wyniki porównuje z normami. Test opracowali Jebsen i wsp. (1969).
Dla jakich pacjentów jest przeznaczone narzędzie?
Test stosuje się u dzieci od ok. 6. roku życia i dorosłych z zaburzeniami funkcji kończyny górnej – po udarze mózgu, urazach i operacjach ręki, w reumatoidalnym zapaleniu stawów, mózgowym porażeniu dziecięcym, chorobach nerwowo-mięśniowych i po uszkodzeniu rdzenia kręgowego. Korzystają z niego terapeuci zajęciowi, fizjoterapeuci i terapeuci ręki – do oceny wyjściowej i monitorowania efektów terapii. Badanie trwa ok. 15–20 minut i wymaga standardowego zestawu przedmiotów.
Jak przeprowadzić badanie krok po kroku
Badany siedzi przy stole, a przedmioty ustawia się według standardowego układu. Każde zadanie wykonuje najpierw ręką niedominującą, a potem dominującą, po instrukcji i krótkim pokazie. Badający mierzy czas od sygnału startu do zakończenia zadania (zwykle maksymalnie 120 s): napisanie zdania z 24 liter, odwrócenie 5 kart, przeniesienie 6 drobnych przedmiotów do puszki, nabranie łyżeczką 5 fasolek, ustawienie 4 pionków w rzędzie oraz przestawienie 5 pustych i 5 ciężkich puszek (ok. 450 g). U dzieci i osób, które nie piszą, zadanie pisania można pominąć.
Test funkcji ręki Jebsena-Taylora (JTHFT) – materiały źródłowe w PDF
Poniżej znajdziesz linki do materiałów w formacie PDF: publikacji źródłowych, opisów narzędzia oraz polskich opracowań i badań walidacyjnych. Pliki z sekcji „materiały w języku polskim” to przede wszystkim artykuły i opracowania – nie zawsze zawierają sam formularz. Narzędzie można stosować w praktyce klinicznej bez opłat; kopiując lub publikując formularz, podaj źródło (autorów i publikację oryginalną).
Interpretacja wyników
Wynikiem jest czas wykonania każdego zadania i suma czasów dla każdej ręki – im krótszy, tym lepsza funkcja ręki. Wyniki porównuje się z normami dla wieku, płci i ręki dominującej oraz z wynikiem drugiej ręki. Wydłużenie czasu w zadaniach z drobnymi przedmiotami wskazuje na zaburzenia precyzji, a w zadaniach z dużymi przedmiotami – na ograniczenie siły lub zakresu ruchu.
Wynik pisania zależy od wykształcenia i ręki dominującej, dlatego bywa analizowany osobno.
Rzetelność, trafność, czułość i swoistość – co mówią badania
JTHFT mierzy czas wykonania codziennych czynności ręką i nie jest testem diagnostycznym. W pracy Jebsena i wsp. (1969) rzetelność test–retest była wysoka, a autorzy opracowali normy dla wieku, płci i ręki dominującej. Test jest czuły na zmiany po urazach ręki, udarze i operacjach, ale część zadań (pisanie) zależy od wykształcenia i ręki dominującej.
Publikacja źródłowa: Jebsen RH, Taylor N, Trieschmann RB, Trotter MJ, Howard LA, Arch Phys Med Rehabil 1969.
Podobne skale i kwestionariusze
Zręczność całej ręki mierzy Test Box and Block (BBT), a precyzję ruchów palców – test 9 kołków (9HPT). Funkcję kończyny górnej po udarze ocenia Test ARAT (Action Research Arm Test) i Test funkcji motorycznej Wolfa (WMFT), a siłę – pomiar siły chwytu dynamometrem ręcznym. Samoocenę funkcji ręki daje Kwestionariusz oceny ręki Michigan (MHQ) i Kwestionariusz DASH.
Źródła i dalsza lektura
Film instruktażowy (w języku angielskim)
Materiał ma charakter informacyjny i jest przeznaczony dla profesjonalistów ochrony zdrowia. Nie zastępuje oryginalnego podręcznika narzędzia, szkolenia wymaganego przez autorów ani oceny klinicznej.
